Oprócz leków obniżających poziom glukozy we krwi podstawą leczenia cukrzycy jest odpowiedni sposób odżywiania. Najnowsze standardy żywienia w profilaktyce i leczeniu cukrzycy typu 2 zostały omówione w książce pt. „Nutraceuticals and Functional Foods in Human Health and Disease Prevention” wydanej we wrześniu br. w USA. Jednym ze współautorów jest ekspert Akademii Pacjenta Centrum Zdrowia Tuchów prof. Paulin Moszczyński. Oto najważniejsze z wniosków, zawartych w rozdziale pt. Wskazówki żywieniowe rekomendowane dla diabetyków.
Trend żywieniowy, w którym ograniczono – ze względu na szkodliwość – konsumpcję produktów o wyższej zawartości tłuszczów i cholesterolu, spowodował zwiększone spożycie produktów zawierających węglowodany. Szczególnie niekorzystne w tym względzie jest zwiększone spożycie produktów zawierających cukry proste: glukozę, fruktozę czy sacharozę (cukier kuchenny). W ostatecznym rozrachunku taka zamiana okazała się szkodliwa, sprzyjała rozwojowi otyłości i cukrzycy typ 2 oraz miażdżycy.
Dla opinii publicznej zaskakującym będzie skreślenie cholesterolu z „czarnej listy” produktów żywieniowych. Decyzja ta ma jednak swoje poparcie w najnowszych badaniach naukowych. Nie potwierdzają one związku cholesterolu w diecie ze stężeniem cholesterolu w krwi oraz z chorobami sercowo-naczyniowymi i cukrzycą typ 2 w populacji ogólnej. W 2013 r. greccy badacze wykazali, że w jajach kurzych znajduje się substancja hamująca rozwój miażdżycy. Nawet konsumpcja 2 jaj dziennie nie zaburza równowagi cholesterolowej organizmu, ponieważ mniejsza jest wówczas produkcja tego związku w wątrobie.
Poza tym, zmieniony będzie górny limit całkowitej dziennej konsumpcji tłuszczów zwierzęcych. Stwierdzono, iż obniżanie spożycia tłuszczów nie zmniejsza ryzyka zapadalności na choroby układu krążenia i cukrzycę typ 2. W przeprowadzonych badaniach istnieją nawet dowody na pozytywny wpływ nasyconych tłuszczów ( masło, mleko, smalec) na stężenie i cholesterolu HDL „dobrego” i triglicerydów. Najnowsze wytyczne nie proponują zatem diety z tak restrykcyjnym ograniczeniem tłuszczów w prewencji cukrzycy typ 2, chorób serca, udarów, chorób nowotworowych, ani otyłości. Zamiast tego należy kłaść nacisk na dietę zawierającą więcej warzyw, pełnoziarnistych produktów zbożowych, owoców morza oraz produktów mlecznych.
Spożywanie soków owocowych nie powinno być uważane za wypełnienie zaleceń dietetycznych w zakresie konsumpcji warzyw i owoców, sugeruje się ograniczanie spożycia soków u dzieci. Największe ilości glukozy i fruktozy są w miodzie, owocach, mniejsze w jarzynach. Chociaż zasada konsumpcji kilku porcji dziennie jarzyn lub owoców jest nadal aktualna, to zaleca się obecnie więcej konsumować jarzyn niż owoców, ze względu na mniejszą ilość kalorii. Więcej walorów prozdrowotnych posiadają produkty koloru pomarańczowego czy czerwonego np. pomidory, marchew, dynia, melon.
Należy spożywać jak najwięcej żywności w stanie surowym lub minimalnie przetworzonej. Podczas smażenia na tłuszczach, zwłaszcza zawierających wielonienasycone kwasy tłuszczowe np. na oleju słonecznikowym powstają wolne rodniki. Ich kumulacja w komórce wywołuje „stres tlenowy”, a w konsekwencji uszkodzenie materiału genetycznego, rozwój miażdżycy i przyspieszenie procesów starzenia się organizmu. W trakcie smażenia na tłuszczach roślinnych powstają także tak zwane izomery trans, które zwiększają stężenie cholesterolu „złego” LDL i obniżają stężenie cholesterolu „dobrego” HDL w krwi. Ty samych dochodzi do zwiększenia ryzyka zachorowania na cukrzycę typ 2, miażdżycę i chorobę niedokrwienną serca oraz udary mózgowe.
Niekwestionowane są właściwości prozdrowotne oliwy, ryb oraz błonnika. Oleje: oliwkowy, rzepakowy oraz arachidynowy nadają się lepiej do smażenia, gdyż mając tylko jedno podwójne wiązanie nie są podatne na utlenianie w takim stopniu, jak oleje: słonecznikowy, sojowy bądź kukurydziany. Dieta bogata w wielonasycone kwasy tłuszczowe omega 3 redukuje ryzyko choroby wieńcowej lub nagłego zgonu sercowego wśród chorych z cukrzycą typu 2. W substancje te bogate są oleje lniany oraz rzepakowy, jarzyny, a w szczególności ryby morskie. Niestety, część ryb zawiera spore dawki toksycznie metali ciężkich, na przykład rtęci. Do roślinnych źródeł należą niektóre rośliny strączkowe, takie jak soja i fasola, a także orzechy i siemię lniane. Inne rośliny zawierające te związki to warzywa, a wśród nich pory.
Kluczem do zdrowego żywienia są także „dobre” węglowodany – bogate w błonnik, o niskim wskaźniku glikemicznym. Ten parametr informuje jak szybko po spożyciu danej potrawy podnosi się, a następnie opada poziom glukozy w krwi. Dochodzi wówczas do gwałtownego wydzielania insuliny, a następnie szybkiego zmniejszenia się stężenia glukozy we krwi, co skutkuje zwiększeniem łaknienia. Wysoki, czyli niezdrowy wskaźnik glikemiczny posiadają: cukier, biały ryż, białe pieczywo, gotowane ziemniaki, chipsy, frytki. Bogate w błonnik są otręby, mąka razowa, kasze, marchew, ogórki, pomidory, groszek, brokuły, kapusta, gruszki, truskawki i jabłka.
