Uzdrowisko w Ciężkowicach, kolejny krok wykonany

Ostatni wywiad z Burmistrzem Zbigniewem Jurkiewiczem, w którym został poruszony temat Ciężkowic jako miejscowości uzdrowiskowej, zaowocował głośną dyskusją mieszkańców oraz dużym szumem medialnym. To były jedynie słowa, dzisiaj przedstawiamy czyny, pomimo, iż przed Ciężkowicami jeszcze daleka droga, kiedyś trzeba rozpocząć ten proces. Przedstawiamy Państwu relację z historycznego spotkania, które odbyło się 24 kwietnia 2013 r. w budynku Muzeum Przyrodniczego w Ciężkowicach. Dotyczyło wykorzystania potencjału uzdrowiskowego Gmin: Ciężkowice, Gromnik, Rzepiennik Strzyżewski i Zakliczyn w kontekście aplikacji o Fundusze Unijne na realizację zadania pn. „Budowanie potencjału uzdrowiskowego Pogórza Ciężkowickiego” zgłoszonego do Banku Projektów Regionalnych Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego. Spotkanie zorganizowane przez Zbigniewa Jurkiewicza Burmistrza Gminy Ciężkowice odbyło się pod patronatem i z udziałem Wicemarszałka Województwa Małopolskiego Romana Ciepieli.

Celem projektu jest powrót do, zapoczątkowanego przez Ignacego Jana Paderewskiego i kontynuowanego w latach 80. XX wieku, projektu budowy zespołu uzdrowiskowo-leczniczego Pogórza Ciężkowickiego na bazie sześciu, zdefiniowanych w planie zagospodarowania Pogórza, obszarów: Zespół Ciężkowice, Zespół Bieśnika i Słonej, Zakliczyna i Słonej, Gromnika, i dwa inne (w okolicach Bochni i Dębicy). W sumie, w tych sześciu ww. Zespołach do roku 1990 zamierzano uruchomić zakłady przyrodolecznicze oraz wybudować obiekty sanatoryjno – wypoczynkowe o łącznej liczbie miejsc noclegowych 5000.

Źródła siarczkowe i solankowe licznie występują na terenie Ciężkowicko-Rożnowskiego Parku Krajobrazowego, a dwa z nich, źródło „Paweł” i źródło „Jacek” (Polichty), wpisane są do rejestru pomników przyrody nieożywionej.

Ignacy Jan Paderewski już ponad 100 lat temu miał w planach budowę sanatoriów, a z Ciężkowic chciał stworzyć duże uzdrowisko. Brak zgody radnych na wykupienie działek pod ich budowę, uniemożliwił dalszy rozwój koncepcji.

W latach 50. XX wieku dokonano odwiertów poszukiwawczych złóż mineralnych i z jednego z nich do dnia dzisiejszego wypływa woda mineralna.

Pierwszą analizę składu chemicznego wody z Rakutowej przeprowadził w 1958r. prof. dr med. Antoni Sabatowski wspólnie z dr Anną Jarocką – balneotechnikiem z Obsługi Technicznej Uzdrowisk w Szczawnie Zdroju. Wówczas skład badanej wody uznano za cenny do kąpieli leczniczych, inhalacji gardła, w leczeniu chorób reumatycznych, w zapalaniach nerwów obwodowych, niektórych chorobach skóry oraz do inhalacji w nieżytach górnych dróg oddechowych.

W latach 70. i 80. ubiegłego wieku podejmowano szereg działań, które zmierzały do rekonstrukcji otworu oraz wykonania badań hydrogeologicznych. Oszacowany wówczas koszt tych działań przekraczał trzykrotnie roczne dochody Gminy Ciężkowice.

W 1974 r. zwrócono się do Instytutu Balneoklimatycznego w Poznaniu o wydanie opinii lekarskiej w sprawie przydatności wody z Rakutowej. Wówczas Instytut wydał wstępną opinię i zbadaną wodę określił jako 1,25% woda chlorkowo – wodorowęglanowo – sodowa, bromkowa, jodkowa, siarczkowa, która stanowi cenne tworzywo lecznicze mające zastosowanie do kąpieli leczniczych w chorobach reumatycznych, niektórych chorobach skóry i w rehabilitacji narządów ruchu. Niezwykle istotnym był i jest fakt, że z wyników analiz fizykochemicznych i chemicznych wykonanych w 1958, 1970 i 1973 roku wynikało, że woda wykazywała stabilność składu.

Mimo prowadzonych badań nie uzyskano w tym czasie ostatecznej opinii, gdyż nie wykonano do końca zaleceń i czynności określonych we wstępnej opinii.

W latach następnych splot niekorzystnych zdarzeń, postępujący kryzys gospodarczy nie pozwoliły na podejmowanie kolejnych kroków zmierzających do uzyskania opinii (o której mowa wyżej) będącej przepustką, w końcowym efekcie, do dalszych działań mających na celu zagospodarowanie wód mineralnych.

Do dzisiaj niezagospodarowane źródło wody siarczkowej znajduje się w przysiółku Ciężkowic RAKUTOWA.

W lutym 2013 na zlecenie Gminy Ciężkowice Laboratorium Hydrogeochemiczne Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie wykonało kolejną dużą analizę fizykochemiczną, z której na podstawie uzyskanych wyników śmiało możemy potwierdzić, że woda w dalszym ciągu cechuje się stabilnością składu chemicznego.

Na podstawie wyników badań wodę sklasyfikowano jako 1,2% wodę mineralną swoistą (wg kryteriów podanych w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia – Dz.U z 2006r., Nr 80, poz. 565) o charakterze chlorkowo – wodorowęglanowo – sodowym; jodkowo, siarczkowo, fluorkową.

Resumując, przedmiotem projektu złożonego do Banku Projektów Regionalnych jest szeroko rozumiane zagospodarowanie występujących na terenie gmin: Ciężkowice, Gromnik, Rzepiennik, Zakliczyn źródeł wód mineralnych (siarczkowych i solankowych) o przebadanych i potwierdzonych właściwościach leczniczych.

Konsekwencją realizacji szeregu działań inwestycyjnych ma być:
– wykreowanie zupełnie nowego produktu obszaru Pogórza Ciężkowickiego, który stanie się podstawą rozwijania turystyki i lecznictwa uzdrowiskowego na tym obszarze (z docelową wizją nadania statusu „uzdrowiska” kolejnym małopolskim miejscowościom),
– zwiększenie liczby osób odwiedzających region, co w konsekwencji wpłynie na wzrost poziomu i jakości życia mieszkańców obszaru,
– pobudzenie procesów rozwoju gospodarczego związanego z funkcjami turystycznymi i leczniczymi na obszarze, a w konsekwencji wzrost poziomu i jakości życia mieszkańców.

Realizacja tak ambitnych zamierzeń nie może odbyć się bez udziału ludzi, którzy swoją wiedzą, kompetencjami i doświadczeniem mogliby pomóc w urealnieniu tego zamysłu. Temu służyć miało spotkanie, na które przybyli goście w osobach:

Roman Ciepiela – Wicemarszałek Województwa Małopolskiego
Małgorzata Mrugała – Prezes Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie
Henryk Okarma – Dyrektor Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie

Społeczna Rada Muzeum Przyrodniczego w Ciężkowicach:
Jerzy Wertz
Bożena Kotońska – Zastępca Regionalnego Dyrektora, Regionalny Konserwator Przyrody, Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Krakowie
Andrzej Tomek – Profesor Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie
Jerzy Zawartka – Dyrektor Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego
Grzegorz Wojtanowski Z-ca Nadleśniczego w Nadleśnictwie Gromnik
Wiesław Szura

Pasadyn Jerzy – Lekarz Wojewódzki dla Małopolski z zakresu Balneologii i Medycyny Fizykalnej
Jan Golba – Burmistrz Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna oraz Prezes Stowarzyszenia Gmin Uzdrowiskowych RP
Kazimierz Fudala – Wójt Gminy Rzepiennik Strzyżewski
Bogdan Stasz – Wójt Gminy Gromnik
Zdzisław Szczerba – Przewodniczący Rady Gminy Ciężkowice
Jan Baniak – Wiceprzewodniczący Rady Gminy Ciężkowice
Beata Weron – Białas – Sekretarz Gminy Ciężkowice
Wojciech Skruch – Skarbnik Gminy Ciężkowice i Z-ca Przewodniczącego Rady Powiatu Tarnowskiego
Marek Gancarczyk – Członek Zarządu, Dyrektor ds. administracji, Instytut Zdrowia Człowieka
Grzegorz Godziek – Pro Regio Consulting Kraków
Marcin Wojnarowski, Piotr Rutka – Portal Pogórze24.pl
Wojciech Sanek – Dyrektor CKIPGC
Marek Zwolenik – Kierownik Referatu Gospodarki Komunalnej UG Ciężkowice
Dariusz Zięcina – Zespół Rozwoju Gospodarczego i Inwestycji UG Ciężkowice

Zaproszeni goście,w tym w szczególności Wicemarszałek Roman Ciepiela,zaznajomili uczestników spotkania ze szczegółową problematyką związaną z realizacją planowanych przedsięwzięć, szansami zagrożeniami. W toku prowadzonej dyskusji zadano podstawowe pytanie „Czy woda z Rakutowej i inne wody z ujęć na terenie Pogórza Ciężkowickiego posiadają wystarczające parametry fizykochemiczne do budowania wspomnianego potencjału uzdrowiskowego. „Step by step” przedstawił doświadczony w tej tematyce Jan Golba- Burmistrz Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna oraz Prezes Stowarzyszenia Gmin Uzdrowiskowych RP, zaznajamiając uczestników spotkania z uwarunkowaniami prawnymi i społecznymi wynikającymi z ubiegania się Gminy Ciężkowice o status uzdrowiska.

Licznie reprezentowana strona naukowa, w osobach wyżej wymienionych, której przewodniczył prof. Henryk Okarma – Dyrektor Instytutu Ochrony Przyrody PAN w Krakowie odniosła się do pomysłu pod kątem uwarunkowań środowiskowych i przyrodniczych. Swoimi cennymi doświadczeniami w przedmiocie uzdrowisk podzieliła się, w toku dyskusji, Małgorzata Mrugała- Prezes Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Krakowie.

Do tematyki wód mineralnych z terenu Pogórza Ciężkowickiego i z ujęcia w Rakutowej szczegółowo odniósł się dr med. Jerzy Pasadyn – Lekarz Wojewódzki dla Małopolski z zakresu Balneologii i Medycyny Fizykalnej, podkreślając ich walory lecznicze, które mogłyby być wykorzystane do wielu zabiegów leczniczych.

Stronę tzw. „uzdrowiskową” reprezentował Marek Gancarczyk- Członek Zarządu, Dyrektor ds. administracji, Instytut Zdrowia Człowieka, który na bazie własnych doświadczeń z prowadzenia działalności uzdrowiskowej oraz tworzenia Uzdrowiska Uniejów odniósł się do pomysłu stworzenia Uzdrowiska Ciężkowice na bazie wody z Rakutowej.

Spotkanie, oprócz zaznajomienia zaproszonych gości z pomysłem i projektem posłużyło również rozpoznaniu wielu zagadnień formalnych, z którymi uczestnicy projektu będą musieli się zmierzyć, aby osiągnąć zamierzony cel.

Korzystając z okazji, że w spotkaniu uczestniczyło wiele wybitnych osób, autorytetów w swoich dziedzinach, poprosiliśmy ich o słowo komentarza na temat potencjału wód leczniczych w regionie ciężkowickim, możliwościach, szansach i problemach jakie niesie ze sobą budowa uzdrowiska.

JAN GOLBA – Przewodniczący Stowarzyszenia Gmin Uzdrowiskowych RP